Het materiaal bestaat al. De samenwerking nog niet.

Waarom schalen duurzame voedselverpakkingen niet op? De HAN University of Applied Sciences deed samen met Bunzl Retail & Industry maandenlang onderzoek door de hele keten. De uitkomst is verhelderend en vraagt om actie van retailers én producenten.

Betere verpakkingsalternatieven bestaan al. Dat is de eerste en misschien wel meest verrassende conclusie uit het onderzoek van Loes van Os, docent en onderzoeker aan de HAN University of Applied Sciences. Ze bracht samen met Bunzl Retail & Industry de voedselverpakkingsketen in kaart; van leveranciers en producenten tot retailers, recyclers en branche-experts.

De vraag die het onderzoek aandreef: waarom bereiken betere materialen de markt niet op schaal? Het antwoord ligt niet in techniek of materiaalinnovatie, maar in de manier waarop beslissingen in de keten worden genomen; of juist niet.

"Betere alternatieven bestaan al. Ze opschalen is een besluitvormingsprobleem, geen materialenprobleem."

— Loes van Os, onderzoeker HAN University of Applied Sciences

Zeven sessies, één helder beeld

Om de échte knelpunten te vinden, bracht het onderzoek alle relevante partijen aan tafel. In zeven Design Thinking-sessies werkten Bunzl-collega's, retailers, supermarkten, verpakkingsleveranciers, voedselproducenten, recyclers en bio based materiaalexperts samen aan een gedeeld beeld van het probleem. Niet als losse schakels, maar als keten.

Die aanpak was geen toeval. Design Thinking dwingt partijen om te vertragen, het probleem van meerdere kanten te bekijken en pas daarna naar oplossingen te zoeken. En dat leverde iets op: zodra verschillende perspectieven samen in één ruimte kwamen, werd het echte probleem snel zichtbaar.

Waar de wrijving werkelijk zit

Het onderzoek identificeerde een aantal terugkerende knelpunten die opschaling blokkeren:

• Geen gedeeld vertrekpunt
  Data bestaat, maar wordt door iedereen anders gelezen. CO₂-reductie, recyclebaarheid, voedselveiligheid; iedere partij heeft een ander kompas.
  
  
• Iedereen ziet andere risico's
  Retailers denken aan prijs en consumentenacceptatie. Producenten aan machines. Recyclers aan volumes. Die kloof vergroot aarzelingen.
  
  
• Geen duidelijk eigenaarschap
  Niet omdat partijen niet willen, maar omdat niemand formeel de coördinerende rol in de keten heeft. De centrale vraag: wie neemt die rol?
  
  
• Wetgeving als rem
  Onzekerheid over regelgeving zoals de EU PPWR zorgt ervoor dat bedrijven kiezen voor korte termijn, veilige oplossingen in plaats van duurzame keuzes.

Daar bovenop worden stakeholders regelmatig te laat betrokken, pas nadat de belangrijkste beslissingen al vaststaan. En betrouwbare, praktisch toepasbare data blijft moeilijk te vinden.

"Het grootste knelpunt is niet de bereidheid, maar het ontbreken van gedeeld eigenaarschap en afgestemde besluitvorming in de keten."

— Loes van Os, onderzoeker HAN University of Applied Sciences

Van inzicht naar beweging: vier richtingen

Het onderzoek wijst op vier concrete richtingen om echte vooruitgang te boeken:

1. Eerder samenwerken
   Stakeholders samenbrengen vóórdat beslissingen vaststaan, niet erna.
2. Gedeelde interpretatie van data
   Niet alleen levenscyclusanalyses delen, maar ook de aannames erachter bespreken zodat iedereen vanuit hetzelfde begrip werkt.
3. Meer transparantie in de keten
   Actief kennis en inzichten uitwisselen tussen alle partijen.
4. Beperkingen omzetten naar vragen
   In plaats van "dit werkt niet in onze machines": wat moet er veranderen om het wél te laten werken?

"Echte vooruitgang ontstaat wanneer een retailer, een leverancier en een recycler allemaal aan tafel zitten vóórdat er beslissingen worden genomen."

— Loes van Os, onderzoeker HAN University of Applied Sciences

De volgende stap

De conclusie van het onderzoek is helder: de oplossingen zijn er vaak al. De uitdaging zit in hoe we als keten samenwerken, kennis delen en beslissingen nemen.

Dat vraagt niet om nóg een nieuw materiaal, maar om eerder overleg, meer transparantie en een gedeeld begrip van wat een duurzame verpakkingsoplossing succesvol maakt.

Bij Bunzl Retail & Industry zien we dagelijks hoe verschillende belangen en uitdagingen samenkomen in de verpakkingsketen. Juist daarom geloven we dat vooruitgang begint bij het samenbrengen van de juiste partijen aan tafel.

Want duurzame verandering ontstaat niet bij één schakel in de keten, maar door samen in beweging te komen.